Commanderij

Doesburg

M95

Commanderij

De Commanderij is een van de oudste gebouwen van Doesburg. Het kent een bewogen geschiedenis als pastorie, weeshuis, concertzaal, vrijmetselaarsloge, bioscoopzaal, restaurant en kegelbaan. Na een grondige restauratie biedt het nu onderdak aan een museum over glaskunst. 

Pastorie

In 1286 vestigde de commandeur van de Duitse Orde zich als pastoor aan de Kerkstraat in Doesburg. Dat was de uitkomst van een geschil tussen de Duitse Orde en het convent van Bethlehem over wie deze belangrijke functie in Doesburg mocht bekleden. Na lang getouwtrek had de proost van de Dom van Utrecht, samen met die van Deventer en Oldenzaal, besloten dat de Duitse Orde de pastoor en kapelaan van de Martinuskerk mocht leveren. De pastorie werd daarmee ook de Commanderij van Doesburg. 

Duitse Orde

De Duitse Orde, een machtige ridderorde van monniken, ontstond tijdens de Derde Kruistocht (1189-1192). De Duitse Orde probeerde overal in Europa haar macht te verstevigen door het verwerven van landerijen, kloosters en kerken. In 1383 trok hertog Willem I van Gelre samen met ridders van deze orde op om de Litouwers te bekeren. Door deze kruistochten in Oost-Europa wist de orde zelfs een eigen staat te vestigen. Maar haar gewelddadige optreden gaf de Duitse Orde ook een slechte naam. 

Reformatie

Na de Reformatie (1586) wist de katholieke Duitse Orde zich handig om te vormen tot de protestante Ridderlijke Duitse Orde. Op die manier kon ze haar bezittingen in de protestantse Nederlanden behouden. De Commanderij was in de tussentijd al flink uitgebreid. Twee branden in de Martinuskerk en financieel wanbeleid dwongen de Duitse Orde echter in 1657 de Commanderij aan de stad Doesburg te verkopen. Doesburg stichtte in het gebouw een weeshuis dat tot in de 19e eeuw bleef bestaan. Daarna werd er een concertzaal in gevestigd. In 1948 verbouwde men het tot filmzaal en vrijmetselaarsloge, terwijl een aanbouw dienst deed als kegelbaan. Na een grondige restauratie vestigde zich hier uiteindelijk een museum over glaskunst.

 

Legenda