Zutphania Turrita

Zutphen

M96

Zutphania Turrita

Torenstad - Zutphen

Het aangezicht van de stad en de rivier de IJssel is in de loop der eeuwen sterk veranderd. Maar het indrukwekkende torensilhouet van Zutphen bleef een constante factor. Vandaar de slogan Zutphania Turrita: Zutphen Torenstad.


Zelfvertrouwen
Omstreeks 1195 kreeg Zutphen stadsrechten en werd een welvarende handelsstad. Als lid van het Hanzeverbond werd Zutphen de rijkste stad binnen het hertogdom Gelre. De stedelingen toonden hun rijkdom door het bouwen van mooie en hoge torens.
De middeleeuwse stadszegels tonen een torenrijke stad als symbool van de stedelijke autonomie. De oudste betrouwbare afbeelding van Zutphen was een fresco dat in 1542 in de Vleeshal werd geschilderd. We zien de stad binnen de middeleeuwse stadsmuren. De nog bestaande naaldspitstoren van de Nieuwstadskerk, de toren van de Sint Walburgiskerk en de Drogenapstoren (1444) staan er op. De toren van de Sint Walburgis had toen ook een naaldspits (1482) die tot 107 meter hoog reikte. Die spits werd in 1600 door bliksem getroffen en brandde af.

Stadsbelfort
Na de voor Zutphen dramatisch verlopen Tachtigjarige Oorlog schilderde Berend Averkamp de stad in een winterse setting. De stad is inmiddels ‘verdwenen’ achter hoge vestingwallen die de vijand definitief buiten moesten houden. Het rechter deel van de vesting, het Bourgonjebolwerk of ‘Bult van Ketjen’, is er nog altijd. De Sint Walburgis kreeg in 1633 een nieuwe bekroning in de vorm van een peperbus. Helemaal nieuw is de Wijnhuistoren die tussen 1618 en 1644 werd gebouwd als stadsbelfort en carillontoren.

Onveranderd
Vanaf 1855 mocht Zutphen de inmiddels knellende vestingwallen aan de IJsselzijde slopen. We zien op het schilderij van Wouter Verschuur de sloop van de vestingwerken in volle gang. De stad komt er letterlijk achter tevoorschijn. Inmiddels had de Broederenkerk in 1772 een nieuwe dakruiter gekregen. Er werden plannen gemaakt om een nieuw stadsfront aan de IJssel te bouwen. Het ontwerp van stadsarchitect Langenberg, met een rij statige herenhuizen, werd tussen 1860 en 1875 gerealiseerd. Afgezien van de verwoesting tijdens het bombardement van 14 oktober 1944 en de daaropvolgende wederopbouw is het stadssilhouet niet wezenlijk meer veranderd.

Legenda