Atoombunker

Tijdens de Koude Oorlog hield men rekening met een grootschalige aanval vanuit het Oostblok. Voor de bescherming van grote groepen burgers werden op tal van publieke plaatsen schuilkelders gebouwd. In iedere stad zijn nog restanten te vinden van atoomschuilplaatsen, zoals in Nijmegen onder het voormalige gebouw van de Nederlandsche Bank.

Massavernietigingswapens
Sinds WOII vormden burgerdoelen een strategisch onderdeel van de moderne oorlogsvoering. Toen in 1949 bleek dat de Sovjet Unie ook over een atoombom beschikte, zat de angst er goed in. Op nationaal niveau werden grootschalige plannen gemaakt voor burgerbescherming tegen massavernietigingswapens. Er zou voor ruim 100.000 mensen openbare schuilgelegenheid worden gebouwd. De rest van het land moest zichzelf zien te redden in of rond het eigen huis.

Atoomschuilkelders
De atoombom bracht door zijn enorme vernietigingskracht en radioactieve fall-out extra beschermingsproblemen met zich mee. De schuilkelders moesten diep liggen, met muren van dik beton en extra loodbekleding tegen de straling. Ze moesten worden ingericht op een wekenlang verblijf door middel van voedsel- en watervoorraden, sanitair, fall-out douches, noodhospitalen, slaapplaatsen, noodstroomaggregaten, luchtverversingsapparatuur enzovoorts. Een bijna onmogelijke opgave en een zeer kostbare aangelegenheid. Om voordeliger uit te zijn en toch rijkssubsidies te ontvangen, stimuleerden veel gemeenten de aanleg van atoomschuilplaatsen bij de bouw van nieuwe (openbare) gebouwen.

Nijmeegse schuilplaatsen
Nijmegen was tijdens WOII flink verwoest en de wederopbouw bood dus ruim gelegenheid voor de aanleg van schuilplaatsen. Deze werden onder andere gemaakt in de nieuwe stationstunnel, onder het Radboudziekenhuis, in het talud van de Graafsebrug, onder de vroegere Scheidemakershof en onder de voormalige Nederlandsche Bank aan het Klein Mariënburg. Na het einde van de Koude Oorlog in 1989 werden de schuilplaatsen niet meer onderhouden. Op veel plaatsen zijn ze er nog, maar meestal niet meer toegankelijk. Helaas geldt dat ook voor de volledig ingerichte atoomschuilkelder voor 100 personen onder de voormalige Nederlandsche Bank.

Legenda